De dag zit erop. De tanden zijn gepoetst, de pyjama’s aangetrokken en de kinderen liggen eindelijk in bed. Of nou ja, eindelijk… Want voor veel ouders is het naar bed brengen van de kinderen niet altijd het meest ontspannen moment van de dag. Nog even een slokje water, een extra knuffel, een vraag of toch nog een verhaaltje. Herkenbaar?
Bedrituelen met kinderen: 7 fijne gewoontes bij bedtijd
Een fijn bedritueel met kinderen kan helpen om de dag rustig af te sluiten. Het geeft kinderen houvast, zorgt voor een vertrouwd moment samen en helpt om de overgang van een drukke dag naar de nacht te maken. En eerlijk, ik vind het zelf ook wel prettig om samen fijn af te sluiten. Maar hoe ziet zo’n avondritueel eruit? En wat kun je allemaal doen voordat de kinderen gaan slapen?
Er zijn allerlei leuke manieren om van bedtijd een fijn moment te maken. Van samen terugblikken op de dag tot een stoeipartijtje of een gezellig voorleesmoment. Dit zijn zeven ideeën voor bedrituelen met kinderen die je eenvoudig thuis kunt uitproberen.
Waarom is een vast bedritueel voor kinderen fijn?
Onze kinderen (en volgens mij over het algemeen wel allen kinderen) hebben behoefte aan structuur en voorspelbaarheid. Een vast avondritueel helpt ze om te begrijpen dat de dag ten einde loopt. Door iedere avond een aantal herkenbare activiteiten te herhalen, ontstaat er een vertrouwd patroon. Dat kan bijdragen aan meer rust rondom bedtijd en maakt het voor kinderen makkelijker om de dag los te laten.
Een bedritueel hoeft helemaal niet ingewikkeld of uitgebreid te zijn. Het gaat vooral om de aandacht voor elkaar en het creëren van een fijn moment voordat iedereen gaat slapen. Juist die kleine momenten samen kunnen waardevol zijn. Zeker na een drukke dag waarop je elkaar misschien niet zoveel hebt gesproken.
1. De vraag van vandaag: wat was het leukste moment?
Onlangs mocht ik voor JM Ouders vertellen over onze rituelen thuis. Een van onze vaste bedrituelen thuis is de vraag van vandaag. Zodra de jongens in bed liggen, stellen we ze iedere avond dezelfde vraag: wat vond je vandaag het allerleukste?
Het is een eenvoudige vraag, maar de antwoorden zijn vaak verrassend. Soms gaat het over iets groots, zoals een uitstapje of een speelafspraak. Maar net zo vaak noemen ze iets heel kleins: een grapje tijdens het eten, een spelletje op school of een moment waarop ze ontzettend hebben gelachen.
Door deze vraag iedere avond te stellen, leren kinderen bewust terug te kijken op hun dag en stil te staan bij de leuke momenten. Bovendien hoor ik soms dingen die ik anders helemaal niet had meegekregen.
Het mooie is dat je er weinig voor nodig hebt. Alleen een paar minuten aandacht voor elkaar. Je kunt de vraag eventueel uitbreiden met: waar moest je vandaag om lachen? Of was er iets wat je moeilijk vond? Zo ontstaat er vanzelf een gesprekje voor het slapengaan.
2. Slaapkops: een avondritueel met vraagkaartjes, opdrachten en affirmaties
Wil je wat meer variatie in het afsluiten van de dag? Dan is het slaapspel van Slaapkops een leuke optie. Het spel bestaat uit kaartjes waarmee je van het naar bed gaan een klein spelletje maakt.
De kaartjes bevatten verschillende soorten vragen, opdrachten en affirmaties. Daardoor is iedere avond net even anders. De ene keer trek je een kaartje met een leuke vraag om samen over na te denken, de andere keer doe je een kleine opdracht of spreek je een positieve gedachte uit.
Het fijne aan deze manier van een bedritueel vind ik dat je kinderen op een speelse manier uitnodigt om te vertellen, na te denken en hun gevoelens te uiten. Affirmaties kunnen bovendien helpen om de dag met een positieve gedachte af te sluiten. Ik heb het spel gekregen om uit te proberen. De afwisseling in vragen en opdrachten vinden de kinderen leuk. Maar die affirmaties, waarvan ik eigenlijk dacht dat ze dat het minst interessant zouden vinden, zijn verrassend populair. En dat vind ik mooi, want het zijn krachtige zinnetjes die bijdragen aan hun positieve gevoelens en gedachten. Dat heeft Slaapkops dus slim ontworpen!
Waar de vraag van vandaag bij ons een vast terugkerend ritueel is, bieden de kaartjes van Slaapkops dus juist wat meer afwisseling. Ideaal voor kinderen die graag spelenderwijs bezig zijn en voor ouders die op zoek zijn naar nieuwe ideeën voor het avondritueel. En het doosje is ook nog eens compact genoeg om mee op vakantie te gaan.
3. Even lekker stoeien voor het slapengaan
Een bedritueel hoeft niet altijd rustig en serieus te zijn. Bij ons thuis kan een beetje stoeien ook onderdeel zijn van het naar bed gaan. Even kietelen, gek doen, een kussengevecht of lekker samen dollen op bed.
Het voordeel? Kinderen kunnen hun energie kwijt en er ontstaat vaak een hoop plezier. Samen lachen en lichamelijk contact kunnen bovendien bijdragen aan een gevoel van verbondenheid. Het is een leuke manier om de dag samen af te sluiten.
Toch heeft stoeien voor het slapengaan ook een nadeel. Sommige kinderen worden er juist heel druk van. Waar de een na een paar minuten heerlijk ontspannen is, krijgt de ander er juist een tweede dosis energie van. Het kan dan lastig zijn om daarna de overgang naar slapen te maken. Wij doen stoeien daarom altijd beneden. Zodat het naar boven gaan een soort overgang is van actief naar slapen.
Kijk dus vooral naar wat bij jouw kind past. Wordt je kind enthousiast en duurt het daarna lang voordat het rustig wordt? Plan het stoeimoment dan wat eerder op de avond. Houd het bovendien speels en zorg ervoor dat iedereen zich prettig voelt.
4. Samen een verhaaltje lezen
Voorlezen is misschien wel een van de bekendste bedrituelen met kinderen. En niet zonder reden! Samen een boek lezen is een heerlijk rustmoment aan het einde van de dag.
Kies een boek dat past bij de leeftijd en interesses van je kind. Dat kan een kort prentenboek zijn, een grappig verhaal of juist een spannend hoofdstuk uit een groter boek dat je iedere avond een stukje verder leest.
Voorlezen stimuleert overigens de taalontwikkeling, vergroot de woordenschat en prikkelt de fantasie. Dus ook nog eens leerzaam en goed voor de ontwikkeling, naast een fijn moment samen. Daarnaast is het een fijn moment van onverdeelde aandacht. Even geen schermen, haast of andere afleidingen, maar samen verdwalen in een verhaal.
Een extra voordeel: kinderen gaan vaak vanzelf wat meer ontspannen wanneer je de dag afsluit met een rustig voorleesmoment. Maak er bijvoorbeeld een gewoonte van om iedere avond één boekje of één hoofdstuk te lezen. Onze gewoonte is dat ik in het weekend een extra lang verhaal lees uit boeken waar ik als kind uit voorgelezen werd.
5. Een knuffelronde: iedereen krijgt een dikke welterustenknuffel
Een klein ritueel met een groot effect: de knuffelronde. Neem iedere avond even de tijd om je kind een dikke knuffel te geven. Eventueel met een vast zinnetje erbij, zoals ‘ik hou van jou tot de maan en weer terug’.
Heb je meerdere kinderen? Dan kun je er een klein vast moment van maken waarbij iedereen zijn eigen knuffel en kus krijgt. Zo voelt ieder kind zich gezien en geliefd. Die één op één aandacht is echt belangrijk bij ons, merk ik.
Voor kinderen is lichamelijk contact een fijne manier om zich veilig en geborgen te voelen. Zeker na een drukke dag kan zo’n rustig moment helpen om de dag positief af te sluiten.
En eerlijk is eerlijk: ook als ouder zijn dit van die kleine momenten waar ik later ongetwijfeld met veel plezier aan terugdenk.
6. Een dankbaarheidsmoment: waar ben je vandaag blij mee?
Een andere leuke manier om de dag af te sluiten, is samen drie dingen benoemen waar je blij mee bent. Dat hoeven helemaal geen bijzondere gebeurtenissen te zijn.
Misschien was je blij met het lekkere eten, een vriendje dat met je speelde of de zon die scheen tijdens het buitenspelen. Ook iets kleins telt. Door regelmatig stil te staan bij positieve momenten, leren kinderen aandacht te hebben voor de fijne dingen in hun leven. Je kunt als ouder zelf ook meedoen en vertellen waar jij die dag blij van werd.
Een mooie bijkomstigheid is dat je kinderen zo ook leren dat niet iedere dag perfect hoeft te zijn om toch fijne momenten te bevatten. Bovendien zijn de dingen waar ze dankbaar voor zijn ook regelmatig verrassend. Van een hele dag in een pretpark waren ze bijvoorbeeld dankbaar voor de liedjes mogen uitzoeken in de auto.
7. Samen fantaseren: waar zou je morgen naartoe willen?
Voor kinderen met een rijke fantasie is dit een heerlijk bedritueel. Vraag bijvoorbeeld waar ze morgen naartoe zouden willen als ze overal ter wereld naartoe konden reizen. Of wat ze zouden doen als ze één dag een superheld waren.
Je kunt het zo gek maken als je zelf wilt. Misschien willen ze naar een eiland vol snoep, vliegen als een draak of een nachtje slapen in een boomhut midden in het bos. Ik vond dit als kind ook zelf een fijne manier, alsof daarmee mijn droom al een beetje begon terwijl ik nog wakker was.
Dit soort fantasievragen zorgen vaak voor grappige gesprekken en bijzondere verhalen. Het geeft kinderen de ruimte om hun creativiteit te gebruiken en met een glimlach in slaap te vallen. Een leuke variant is om iedere avond één fantasievraag te stellen. Zo wordt het een herkenbaar moment waar kinderen naar uit kunnen kijken.
Maak van bedtijd jullie eigen fijne ritueel
Of je nu kiest voor een verhaaltje, een knuffelronde, een spelletje of een gesprek over de dag: het belangrijkste van een bedritueel met kinderen is dat het bij jullie gezin past. Het hoeft niet perfect en zeker niet iedere avond hetzelfde te zijn.
Een combinatie van deze opties is natuurlijk ook mogelijk. Begin bijvoorbeeld met een beetje stoeien, lees daarna samen een verhaaltje en sluit af met de vraag van vandaag. Of wissel de vraag van vandaag af met de kaartjes van Slaapkops.
Het gaat uiteindelijk niet om hoe uitgebreid jullie avondritueel is, maar om het moment van aandacht, verbinding en geborgenheid. Want hoe druk de dag ook is geweest, samen de dag fijn afsluiten is misschien wel een van de mooiste kleine gezinsrituelen.
